Screencast – jak się zabrać za tworzenie tutorialu wideo?

Screencast - jak się zabrać za tworzenie tutorialu wideo?
Screencast - jak się zabrać za tworzenie tutorialu wideo?

Kiedy zajmowałam się tworzeniem stron internetowych, szkoliłam również swoich Klientów z obsługi nowej strony – oczywiście tych, którzy chcieli być przeszkoleni 🙂 Gdy świadczysz zdalnie pewne usługi i masz Klienta na drugim końcu Polski lub na drugim końcu świata, dużo łatwiej jest również zdalnie przeprowadzić takie szkolenie. A już na pewno nieocenioną pomoc stanowi instrukcja wideo, w której pokazujesz jak wykonać określone czynności w danej aplikacji lub programie komputerowym. Screencast, czyli zgrywanie pulpitu swojego komputera, jest też często stosowany w kursach online. Jak więc stworzyć tutorial wideo i nie spędzić nad nim wielu godzin pracy? O tym będzie mowa w dzisiejszym artykule.

Trening czyni mistrza

Niezależnie od tego, czy nagrywasz prezentację, program zainstalowany na swoim komputerze, czy aplikację online, musisz wcześniej przećwiczyć to, co chcesz pokazać. Z doświadczenia wiem, że wiele rzeczy może zaskoczyć. Dotyczy to szczególnie aplikacji online, w których co jakiś czas dodawane są jakieś funkcjonalności lub zmienia się po prostu interfejs programu. Dlatego zanim przystąpisz do generalnego nagrania przećwicz sobie wszystkie czynności, które zamierzasz pokazać. Najlepiej gdy wynotujesz sobie gdzieś na kartce najważniejsze hasła, innymi słowy mówiąc – ułóż scenariusz do swojego nagrania. Taki plan pozwoli Ci płynnie przejść przez cały tutorial i nie będziesz się zastanawiać czy wyczerpałeś dany temat, czy też nie.

Taki trening warto przeprowadzić 2 lub 3 razy… za każdym razem może Ci przyjść coś ciekawego do głowy, lepiej też zapamiętujesz to, co masz do przekazania.

Wyłącz wszystkie rozpraszacze

Nic tak nie denerwuje, jak w momencie nagrywania włącza się jakieś powiadomienie o aktualizacji, nowej poczcie, utworzeniu kopii zapasowej, czy po prostu ktoś napisze do Ciebie wiadomość na Skype. Musisz wcześniej wyłączyć wszelkie programy działające w tle, które mogłyby się w jakikolwiek sposób uaktywnić w sposób niekontrolowany. Pamiętaj też o wyciszeniu telefonu komórkowego, gdyby ktoś miał ochotę akurat w tym czasie zadzwonić. Oczywiście takie zdarzenia można sobie wyciąć w programie do obróbki wideo, ale to jest dodatkowa praca, której można uniknąć.

Ważna jest też pora dnia, w której zamierzasz tworzyć nagrania. Z doświadczenia wiem, że najlepsze pora na tworzenie screencastu to godziny poranne (zaraz po ósmej, gdyż dzieci są w szkole), albo późno wieczorem (gdy wszyscy śpią). Oczywiście Twoja sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej – musisz po prostu wcześniej ustalić pewne ramy czasowe.

Dźwięk razem lub osobno

Przed przystąpieniem do nagrania warto rozważyć kwestię nagrania narracji. Dźwięk możesz nagrać razem z wideo lub osobno. Tutaj również z doświadczenia wiem, że w przypadku nagrywania prezentacji dźwięk można spokojnie nagrać osobno. Poza tym, nagrywając dźwięk osobno możesz pominąć komputer i zarejestrować narrację wykorzystując np. telefon komórkowy lub dyktafon cyfrowy. Mniejszy sprzęt łatwiej zabrać w miejsce, gdzie uzyskasz idealne warunki do nagrywania. Oczywiście dotyczy to osób, które nie mają możliwości skorzystania z wyciszonego studia, a w warunkach domowych jest to niemożliwe (rodzina, pies, remont u sąsiada itd.). W przypadku prezentacji opartej na slajdach bardzo łatwo jest później podłożyć nagrany wcześniej dźwięk, natomiast w przypadku screencastu jest już znacznie trudniej.

Możesz oczywiście bardzo szczegółowo przygotować scenariusz screencastu, a później tylko ‚odczytać’ z kartki lub promptera poszczególne czynności. Zarejestrowane nagranie odsłuchujesz sobie na słuchawkach i wykonujesz na ekranie określone działania, zgodnie z tym co słyszysz. Trzeba jednak mieć podzielną uwagę, ponieważ w którymś momencie może coś się zaciąć w aplikacji i musisz czekać, a przecież dźwięk płynie dalej… Trzeba więc pilnować, aby w odpowiednim momencie pauzować narrację do momentu, aż znowu zsynchronizujesz obraz na ekranie z dźwiękiem w słuchawkach. Jeśli tego nie dopilnujesz, czeka Cię sporo roboty edycyjnej. Dlatego mimo wszystko mniej pracy masz wtedy, gdy nagrywasz dźwięk razem z obrazem. I tutaj ważny jest trening, o którym mówiłam wcześniej.

Istnieje też opcja tworzenia nagrania ze skryptu. Na podstawie napisanego skryptu możesz wcześniej nagrać dźwięk, a potem synchronicznie dograć wideo. W jakim programie można to zrealizować? O tym za chwilę…

Oprogramowanie do screencastu

Z darmowych narzędzi mogę polecić Screencast-o-Matic.

Screencast-o-Matic!

W darmowej wersji aplikacji możesz wykonać 15-minutowe nagrania pulpitu swojego komputera oraz obrazu z kamerki internetowej. Musisz się jednak pogodzić z tym, że na nagraniu będzie się znajdować znak wodny producenta. Nie możesz też nagrywać dźwięków systemowych i nie masz też dostępu do funkcji edycyjnych. W wersji Pro możesz tworzyć dłuższe nagrania i co ciekawe… nagrania ze skryptu.

Screencast-o-Matic! Scripted Recordings

Screencast-o-Matic! Scripted Recordings

W aplikacji znajduje się specjalna zakładka, w której dodajesz osobne sekcje. W każdej sekcji umieszczasz tekst, który później odczytujesz i nagrywasz z pomocą funkcji nagrywania audio dostępnej z poziomu programu. Kiedy stworzysz wszystkie nagrania audio dla poszczególnych sekcji, możesz przystąpić do nagrania wideo. W momencie gdy włączysz przycisk nagrywania wideo, pojawi się okienko z aktualną sekcją audio. Jeśli skończysz pokazywać czynności na ekranie dotyczące danej sekcji audio, przechodzisz do następnej sekcji. Dzięki temu narracja jest zsynchronizowana z dźwiękiem i nie potrzebujesz dodatkowo montować całości w edytorze wideo.

Screencast-O-Matic - nagrywanie wideo wg skryptu

Screencast-O-Matic – nagrywanie wideo wg skryptu

Wersja Pro kosztuje zaledwie $15 na rok – myślę, że warto wydać takie pieniądze mając na uwadze możliwości tego programu.

W przypadku płatnych rozwiązań na uwagę zasługuje ACTION! oraz Camtasia Studio.

ACTION!

Z ciekawych i niedrogich programów do tworzenia screencastów mogę polecić ACTION, który nie jest zwykłym programem do zgrywania pulpitu, ale posiada całą masę innych, ciekawych funkcjonalności.

Jest to oprogramowanie, które nie tylko zarejestruje wszystkie czynności wykonywane na komputerze, czy obraz z kamerki internetowej, ale także pozwoli przechwycić obraz z kamer zewnętrznych podłączonych na interfejsie USB/HDMI. Gotowy materiał możesz zapisać do formatu mp4 oraz avi. Jeśli myślisz o tworzeniu screencastów dla kursu online, powinieneś oczywiście wybrać format mp4. Myśląc o kursach online musisz też wziąć pod uwagę urządzenia mobilne. Program ACTION pozwoli Ci tworzyć nagrania również w niższych rozdzielczościach – nie musisz się martwić o ustawianie parametrów jakości – po prostu wybierasz określony rozmiar, np. 480p lub 320p i z takimi ustawieniami tworzysz nagranie.

Action! - oprogramowanie do screencastu

Action! – oprogramowanie do screencastu

Z pomocą programu możesz też przeprowadzić Live Streaming bezpośrednio do serwisu YouTube lub Facebook. Wystarczy się wcześniej zalogować do wybranego serwisu i ustawić parametry nagrywania. Takiego live’a możesz automatycznie zapisać do pliku i udostępnić później swoim Klientom.

Z ciekawych opcji programu na uwagę zasługuje opcja automatycznego usuwania tła z obrazu kamery – inaczej mówiąc GreenScreen. Służy do tego opcja Chroma Key, która będzie działać dla rozdzielczości do 1280×720.  Musisz oczywiście wcześniej zadbać o to, żeby mieć za sobą jednolite tło. W przeciwnym wypadku nie będzie możliwości wyodrębnienia tła w całości. Naturalnie tło powinno wyraźnie kontrastować z Twoim wyglądem. Złym pomysłem jest ubieranie koszulki w takim samym kolorze jak tło. Cóż wtedy się stanie? Zostanie nam na ekranie gadająca głowa 🙂

Nagraniami możesz również sterować z poziomu telefonu komórkowego. Służy do tego specjalna, darmowa aplikacja na urządzenia z systemem Android. Instalujesz aplikację na telefonie i możesz pauzować, wznawiać nagranie, bez potrzeby klikania czegokolwiek na komputerze. Masz podgląd nagrywanej kamery internetowej i na bieżąco śledzisz czas nagrania.

ACTION! RCU kontrola nagrań za pomocą urządzeń mobilnych

ACTION! RCU kontrola nagrań za pomocą urządzeń mobilnych

Program ACTION masz dostępny w języku polskim (co jest rzadkością w świecie narzędzi do screencastu…) i kosztuje niecałe 150zł (licencja do użytku komercyjnego). Programu używam od niedawna i myślę, że zostanę z nim na dłużej 🙂

Camtasia Studio

Jest to płatne oprogramowanie zarówno na platformę Windows jak i Mac, z którego również korzystam na co dzień. Służy do tworzenia screencastów oraz do edycji nagranego materiału. Jest również świetne w optymalizacji plików wynikowych mp4. Jeżeli tworzysz dużo nagrań i liczysz się z miejscem na hostingu wideo, z pewnością to docenisz.

Camtasia Video Editor

Camtasia Video Editor

Camtasia jest świetna jeżeli chodzi o możliwości edycyjne. Możesz wycinać fragmenty nagrania, np. jeśli w danym miejscu powiedziałeś coś nie tak, pomyliłeś się, zaciąłeś itp. możesz wyciąć fragment ścieżki audio i dograć jeszcze raz sam dźwięk. Oczywiście jest to dosyć karkołomne, ponieważ musielibyśmy zadbać o takie same warunki nagrywania dźwięku jak w oryginalnym materiale, w przeciwnym wypadku będzie słychać różnice. Nie ma jednak rzeczy niemożliwych… Jeśli sytuacja tego wymaga, powinieneś wiedzieć, że w Camtasia da się przeprowadzić taką operację.

Z pomocą Camtasia buduję obecnie wszystkie swoje kursy wideo. Jeśli myślisz poważnie o budowaniu kursów online z wideo i masz możliwość zainwestowania kwoty $199, to naprawdę polecam.

O narzędziach do tworzenia screencastów mogłabym opowiadać jeszcze długo, ale nie chcę na pierwszy raz zarzucać Cię masą informacji. Jeśli masz jakieś pytania w temacie tworzenia screencastów, możesz dołączyć do grupy na Facebooku – Edukacja na WP. Swoimi doświadczeniami dzielę się też w newsleterze, który niedługo pojawi się w nowej odsłonie 🙂

Marzena Fąfara

W branży IT od 1998 roku. Projektantka aplikacji internetowych (głównie do celów edukacyjnych), dzieli się wiedzą odnośnie budowania kursów online oraz tworzenia materiałów szkoleniowych, testów i elementów interaktywnych.

Może Cię też zainteresować...